खगेरी जलाधार क्षेत्र संरक्षणमा सरोकारवालाको जोड, संरक्षणका लागि साझा पहल आवश्यक।

---

कालिका चितवन । चितवनको रत्ननगरसहितका क्षेत्रमा खानेपानी तथा सिँचाइको प्रमुख स्रोतका रूपमा रहेको खगेरी खोलाको संरक्षणका लागि मुहानदेखि नै संरक्षणका काम अघि बढाउनुपर्नेमा सरोकारवालाले जोड दिएका छन्। मानव सिर्जित समस्या, जलवायु परिवर्तन तथा वन क्षेत्रमाथिको दबाबका कारण खगेरी जलाधार क्षेत्र प्रभावित बन्दै गएको भन्दै यसको संरक्षणका लागि स्थानीय समुदायदेखि तीनै तहका सरकार र सरोकारवाला निकायबीच सहकार्य आवश्यक रहेको बताइएको हो।

 

रत्ननगरमा आयोजित कार्यक्रममा खगेरी जलाधार क्षेत्रको वर्तमान अवस्था, प्रमुख चुनौती तथा भावी रणनीतिबारे छलफल गरिएको थियो। कार्यक्रममा इच्छाकामना गाउँपालिकाका अध्यक्ष दानबहादुर गुरुङले खगेरीबाट फाइदा लिने तल्लो तटीय क्षेत्रका नागरिकले पनि यसको संरक्षणमा जिम्मेवारी लिनुपर्ने बताए।

उनले मुहान क्षेत्रका नागरिक सधैं चपेटामा परेको भन्दै खगेरी जोगाउने हो भने मुहान पनि जोगाउनुपर्ने धारणा राखे। खगेरी खोलाको संरचनाअनुसार मध्य र तल्लो तटीय क्षेत्रका नागरिक तथा स्थानीय सरकारले मुहान संरक्षणमा लगानी गर्नुपर्ने उनको सुझाव थियो।

 

कालिका नगरपालिकाका मेयर विनोद रेग्मीले हाल भइरहेका काम–कर्तव्यका विषयमा प्रश्न गर्नुभन्दा पनि खगेरी जलाधार क्षेत्रको संरक्षणका लागि अब आफूहरूले के गर्नुपर्छ र के गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा ध्यान दिनुपर्ने बताए। उनले संरक्षणको कामलाई विगतका गतिविधिको समीक्षा गर्नेभन्दा आगामी दिनमा गर्नुपर्ने काममा केन्द्रित गर्नुपर्ने धारणा राखे। जलाधार क्षेत्रको संरक्षणका लागि स्थानीय तह, समुदाय तथा सम्बन्धित निकायबीच सहकार्य आवश्यक रहेको भन्दै रेग्मीले उपलब्ध स्रोतसाधनको प्रभावकारी उपयोग गर्दै संरक्षणका कामलाई निरन्तरता दिनुपर्ने बताए।

 

कार्यक्रममा रत्नप्रिय क्लबका अध्यक्ष बसन्त रानामगरले खगेरीबाट फाइदा लिनेहरूले मुहान संरक्षणमा पर्याप्त ध्यान दिन नसकेको बताए। खगेरीमा पानीको मुहान सुक्दै गएको उल्लेख गर्दै उनले संरक्षणका कामलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्नेमा जोड दिए।

 

त्यस्तै, जिल्ला समन्वय समिति चितवनका प्रमुख नारायणप्रसाद अधिकारीले पनि खगेरी जलाधार क्षेत्र संरक्षणमा स्थानीय तह र सरोकारवाला निकायबीच समन्वय आवश्यक रहेको बताए।

कार्यक्रममा खगेरी जलाधार क्षेत्रका विषयमा विज्ञद्वारा प्रस्तुतीकरण गरिएको थियो। कार्यक्रममा खगेरी जलाधार क्षेत्रको वर्तमान अवस्था, प्रमुख चुनौती, भावी रणनीति तथा कार्यदिशाका विषयमा छलफल भएको थियो।

 

डिभिजन वन कार्यालय चितवनका प्रमुख विष्णुप्रसाद आचार्यले गैंडाकोटमा रहेको सहमति संस्था र डब्लुडब्लुएफको सहयोगमा खगेरी उपजलाधार क्षेत्रमा भएका काम तथा आगामी दिनमा गर्नुपर्ने कामका बारेमा सुझाव संकलन गर्ने अवसर मिलेको बताए।

उनका अनुसार मनिरोलामा भएको छलफलबाट समुदायस्तरमा एक तहको सञ्चार प्रवाह गराउन सफल भएको र खगेरी उपजलाधार क्षेत्रसँग सम्बन्धित सरकारी तथा गैरसरकारी निकायका अधिकारीहरूसँग छलफल गरी एउटा निष्कर्षमा पुग्नुपर्ने बताए ।

 

राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष (NTNC), जैविक विविधता संरक्षण केन्द्र, सौराहा (चितवन सेक्टर) का वरिष्ठ रेन्जर ऋषिराम सुवेदीले खगेरी जलाधार क्षेत्रको संरक्षणलाई वन तथा जैविक विविधता संरक्षणसँग जोडेर अघि बढाउनुपर्ने बताए। उनले जलाधार क्षेत्रको संरक्षणमा स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिता आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै मुहान संरक्षण, वन क्षेत्रको संरक्षण तथा पानीका स्रोतको दिगोपनाका लागि सम्बन्धित निकायबीच सहकार्य र समन्वयलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्नेमा जोड दिए।

 

सहमति संस्था, डब्लुडब्लुएफ, बरन्डाभार क्षेत्र संरक्षण परिषद्, सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ, राप्ती नदी तटीय क्षेत्र सरसफाइ अभियान, मिनिस्ट्री अफ फरेन अफेयर्स अफ डेनमार्कलगायतका संघसंस्थासँगको सहकार्यमा संवाद कार्यक्रम गरिएको आयोजकले जनाएको छ l

उक्त कार्यक्रममा कालिका नगरपालिकाका  वडा नम्बर १ का अध्यक्ष सन्तवीर स्याङदान नगर प्रवक्ता लक्ष्मण पौडेल वडा नं ४ का अध्यक्ष मकरमान श्रेष्ठ। वडा नम्बर ५ का अध्यक्ष दीपक बहादुर भट्टराई वडा नम्बर ६ का अध्यक्ष टिकाराम रेग्मी वडा नम्बर ७ का अध्यक्ष कमलराज मोक्तान चतुर्मुखी सामुदायिक वनका अध्यक्ष हरिकुमार गुरुङ पञ्चकन्या सामुदाय वनको अध्यक्ष गोविन्द सिंङतान लगायतका उपस्थिति रहेको थियो

 

खगेरी जलाधार क्षेत्र संरक्षणका लागि मुहान संरक्षण, समुदायको सहभागिता, स्थानीय तहबीच समन्वय र दीर्घकालीन योजना निर्माणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सहभागीहरूको सुझाव रस्खेका थिए।

 

सहभागीहरूले चतुर्मुखी सामुदायिक वनको प्रवेशद्वारबाट प्रवेश गरी खगरी खोला निरीक्षण गर्दै पैदल यात्रा गरी पञ्चकन्या सामुदायिक वनको मनिखोला पार्क परिसरमा कार्यक्रम समापन गरिएको थियो।