अमेरिकी चुनाव नजिकिँदै गर्दा ट्रम्प कूटनीतिक दबाबमा

---

बीबीसी। संसद (कांग्रेस) को नियन्त्रण कसको हातमा जाने भन्ने निर्णय गर्ने चुनाव आउन अब केही हप्ता मात्र बाँकी छ र केही प्रतिस्पर्धात्मक राज्यहरूमा अमेरिकी मतदाताहरूले मतदान गर्न सुरु गरिसकेका छन्। यस्तो अवस्थामा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आफ्ना प्रमुख समस्याहरू समाधान गर्न सहयोगको आशमा विदेशतिर, विशेषगरी रुसतर्फ नजर घुमाएका छन्।

तथापि, विश्व राजनीतिले सायदै कहिल्यै सहज समाधान प्रदान गर्छ, र अन्यत्र भएका घटनाक्रमहरूले इन्धनको मूल्य घटाएर राजनीतिक फाइदा लिने उनको प्रयासलाई विफल पार्ने धम्की दिएका छन्।

शुक्रबार दिउँसो एक तीव्र राजनीतिक हलचलका साथ साताको अन्त्य सुरु भयो, जब ट्रम्पले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग नयाँ सम्झौताको घोषणा गरे। उक्त सम्झौता अनुसार आगामी महिनाहरूमा अमेरिकालाई करोडौँ टन रुसी डिजेल उपलब्ध गराइनेछ।

कृषि औजार चलाउन र आफ्ना उत्पादनहरू बजारसम्म पुर्‍याउन डिजेलमा निर्भर रहने मध्य-पश्चिमी कृषिप्रधान राज्यहरूका लागि ऊर्जाको उच्च मूल्य अमेरिकी मतदाताहरूको असन्तुष्टिको ठूलो कारण बनिरहेको छ।

जनमत सर्वेक्षणहरूले मतदाताहरूले इरान युद्धलाई आफ्ना यी समस्याहरूको मुख्य कारण मानिरहेको र ट्रम्पप्रतिको समग्र समर्थनका साथै युद्ध र अमेरिकी अर्थतन्त्र सम्हाल्ने उनको क्षमताप्रतिको स्वीकार्यता द्रुत रूपमा घटेको देखाएका छन्।

ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोसल  पोस्टमा यो रुसी सम्झौताले “अमेरिकीहरूका लागि मूल्य घटाउनेछ” भन्दै प्रशंसा गरे र वैश्विक बजारमा रुसी डिजेल बिक्रीमा लगाइएको अमेरिकी प्रतिबन्ध हटाउन अर्थ मन्त्रालयलाई आदेश दिए।

दुई दिनपछि, ट्रम्प पुनः आफ्नो सामाजिक सञ्जालमा फर्किएर रुस र युक्रेनबीच नयाँ ऊर्जा युद्धविराम सम्झौता भएको दाबी गर्न थाले।

तथापि, वास्तविक सत्य अलि बढी जटिल थियो।

युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले आफ्नो देशले सम्झौताको पालना गर्ने भए पनि यस सम्झौताबारे आफूलाई पहिले कुनै जानकारी नदिइएको बताए। रुस भने यस विषयमा मौन रह्यो। र आइतबार राति उसले युक्रेनी पावर प्लान्टहरूमा आक्रमणको नयाँ शृङ्खला सुरु गर्‍यो।

सोमबार जेलेन्स्कीले व्यङ्ग्य गर्दै भने, “यो स्पष्ट छ कि पुटिनले ट्रुथ सोसल पढ्दैनन्।” उनले थपे: “यो हिउँदमा यदि रुस ऊर्जा युद्धविराममा सहमत भएन भने, हामी पनि कडा जवाफ दिनेछौँ।”

ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालभरि ट्रम्प र जेलेन्स्कीबीचको सम्बन्ध उतारचढावपूर्ण रहेको छ। ह्वाइट हाउस फर्किएपछि सजिलै अन्त्य गर्ने दाबी गरेको यो निरन्तरको द्वन्द्वका लागि अमेरिकी राष्ट्रपतिले पालैपालो कहिले रुस त कहिले युक्रेनलाई दोष दिने गर्छन्।

हालैका दिनहरूमा जेलेन्स्की ट्रम्पको आक्रोशको मुख्य निशाना बनेका छन्, किनभने रुसी तेल पूर्वाधारहरूमा युक्रेनको आक्रमणले विश्वव्यापी ऊर्जा अभावमा योगदान पुर्‍याएको छ।

शनिबार ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले युक्रेनले अब नयाँ राष्ट्रपति पाउने समय आएको बताएका थिए। फाइनान्सियल टाइम्स र सीएनएन दुवैले रिपोर्ट गरे अनुसार यदि जेलेन्स्कीले रुसी रिफाइनरीहरूमा आक्रमण रोकेनन् भने अमेरिकाले युक्रेनलाई हतियार बिक्री र गुप्तचर जानकारी सेयरिङ बन्द गर्ने धम्की दिएको छ। जेलेन्स्कीले “आक्रमण रोकेकै राम्रो हुनेछ,” ट्रम्पले भने।

स्वतन्त्र थिंक-ट्याङ्क पान्जिया पोलिसीका संस्थापक टेरी हेन्सले बीबीसीसँग भने, “राष्ट्रपतिसँग आफ्ना इच्छा अनुसार काम नगर्ने मानिसहरूविरुद्ध जाइलाग्ने एक दशक लामो सार्वजनिक रेकर्ड छ।”

अहिले हेर्दा, ट्रम्पले “ऊर्जा युद्धविराम” को उत्सव मनाउनु उनको पुरानै शैली जस्तो देखिन्छ-जहाँ सम्झौता पूर्ण रूपमा तय र हस्ताक्षर हुनुअघि नै उनी त्यसको प्रचार गर्छन्। विगतमा पनि उनले मध्यपूर्व युद्धविराम र ठूला शान्ति सम्झौताहरूको समयअगावै घोषणा गरेका थिए।

चाहे यो कूटनीतिको सुस्त गतिप्रति राष्ट्रपतिको अधीरता होस् वा सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिन दबाब दिने चतुर वार्ता रणनीति, यसको परिणाम स्वरूप विश्वले यसको अर्थ के हो र कसरी प्रतिक्रिया दिने भन्ने निर्णय गर्न हतारिनुपरेको छ।

ती प्रतिक्रियाहरू आउन धेरै समय लागेन।

अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा राष्ट्रपतिका मुखर आलोचक बनेका क्यानेडियन प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले ऊर्जा युद्धविरामप्रति “बलियो समर्थन” जनाए, तर डिजेल सम्झौताले युरोपमा शान्ति र स्थिरतालाई कमजोर बनाउने र रुसलाई “युक्रेनविरुद्धको गैरकानुनी, अनुचित युद्ध” मा वित्तीय पहुँच पुर्‍याउन मद्दत गर्ने भन्दै भर्त्सना गरे।

अमेरिकाभित्रै पनि ट्रम्पको डिजेल सम्झौताको घोषणाले उहाँकै पार्टीका सदस्यहरूमा समेत उस्तै चिन्ता जगायो। चार जना रिपब्लिकन सिनेटरहरूले डेमोक्रेटहरूसँग मिलेर एक पत्रमार्फत राष्ट्रपतिलाई “तत्काल निर्णय फिर्ता लिन” आह्वान गरे।

“युक्रेनमा पुटिनको क्रूर युद्धलाई अमेरिकी डलरले सहयोग नपुगोस् भन्नका लागि कंग्रेसले सन् २०२२ मा रुसी ऊर्जा आयातमा स्पष्ट रूपमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो,” सिनेटरहरूले आइतबार जारी गरेको वक्तव्यमा लेखेका छन्। “अमेरिकामा रुसी डिजेल आयात गर्न दिने राष्ट्रपति ट्रम्पको निर्णय सो कानुनको सीधा विपरीत छ।”

तथापि, राष्ट्रपतिका लागि आलोचनाहरूभन्दा पनि खराब कुरा के हुन सक्छ भने—घोषित युद्धविरामको डिजेलको मूल्यमा निकै कम प्रभाव परेको छ, जुन अहिले पनि आफ्नो उच्च रेकर्डभन्दा केही तल तर प्रति ग्यालेन ६ डलरभन्दा धेरै माथि नै छ।

यसैबीच, रुस-युक्रेन द्वन्द्वमा नयाँ मोड आइरहँदा मध्यपूर्वमा चर्किएको नयाँ हिंसाले रुसी तेलमा जे भए पनि विश्वव्यापी ऊर्जा बजारलाई अझ तनावपूर्ण बनाउने धम्की दिएको छ।

साउदी अरेबियामा हुथीहरूले गरेको आक्रमणको शृङ्खला-जसमा विमानस्थल र ऊर्जा पूर्वाधारहरूमा भएका हमलाहरू समावेश छन् र जसका कारण साताको अन्त्यमा कम्तीमा १३ जनाको मृत्यु भयोले अमेरिका-इरान युद्धका बीच सुस्ताएको दशकौँ लामो द्वन्द्वलाई अझ बढाउने खतरा निम्त्याएको छ।

“हुथीहरूले अब सैन्य वा ऊर्जा पूर्वाधार मात्र होइन, धेरै मानिसको ज्यान लिन सक्ने नागरिक विमानस्थलहरूमा पनि आक्रमण गर्ने सन्देश दिइरहेका छन्,” साउदी अरेबियाका लागि पूर्व अमेरिकी राजदूत माइकल रत्नीले बीबीसीलाई भने।

अमेरिका-इरान युद्ध यस क्षेत्रका कुनै पनि अरब राष्ट्रहरूले नचाहेको द्वन्द्व थियो, र पछिल्लो हुथी आक्रमण त्यसैको अनुमानित परिणाम भएको उनले बताए। अमेरिका र इरान अहिले विस्तारित तनावको स्थितिमा रहेकाले, कुनै पनि नयाँ शत्रुताले थप क्षेत्रीय द्वन्द्व निम्त्याउन सक्छ र तेलको मूल्य पुनः बढाउन सक्छ।

“मलाई लाग्छ स्थिति वास्तवमा शान्त हुनुअघि अझै खराब हुनेछ,” उनले भने।

हालैका हप्ताहरूमा ट्रम्पले विश्वको ऊर्जा सङ्कटको मुख्य स्रोत मध्यपूर्व नभई युक्रेनलाई औँल्याउँदै आएका छन्। उनले होर्मुजको जलडमरूमध्य भएर हुने तेल ट्याङ्करको बढ्दो आवतजावतलाई उदाहरणका रूपमा पेस गर्छन्, जुन इरानको सैन्य धम्कीका कारण लगभग ठप्प भएको थियो।

तथापि, यो केवल एउटा काल्पनिक आशा वा प्रयास मात्र हुन सक्छ-जसमार्फत अमेरिकी जनताको ऊर्जा सम्बन्धी आक्रोशलाई अर्कै राष्ट्रपतिको कार्यकालमा सुरु भएको द्वन्द्वतर्फ मोड्ने कोसिस गरिएको छ।

तर, एक पटकमा एक जना मात्र राष्ट्रपति हुन्छन्। र जब अमेरिकी मतदाताहरूले आफ्नो भोट हाल्छन्, उनीहरूले वर्तमान सत्तामा रहेकाहरूलाई नै जिम्मेवार ठहर्‍याउने गर्छन्।