कच्चा निर्देशनले ‘राँटो’ राखे

फिल्म : मालती मंगले
कलाकार : विजय बराल, वर्षा राउत र मेक्सम गौडेल
कथा तथा निर्देशन : प्रकु पाण्डेय
पटकथा : सम्योग गुरागाईं
निर्माता : गायक रामकृष्ण ढकाल

फिल्मका निर्माता गायक रामकृष्ण ढकालका कारण बहिष्कारको निशानामा परेको ‘मालती मंगले’ शुक्रबारबाट प्रदर्शनमा आयो । अब यो फिल्म दर्शकको हो, बहिष्कार र स्वीकार उनीहरूकै निर्णयमा भर छ ।

फिल्म नहेर्ने दर्शकहरूलाई सुरुमै जानकारी दिँदा– यो फिल्मको कथा राजनीतिसँग मेल खाँदैन । अर्थात्, फिल्म जे घटनाले बहिष्कारको निशानामा पर्‍यो, कथा त्योभन्दा दूरीमा छ ।

‘मालती मंगले’ शुद्ध पारिवारिक र सामाजिक फिल्म हो । यो कुराको संकेत ट्रेलरले नै गर्छ ।

फिल्मको कथा नायक विजय बराल ‘मंगले’को लाइनबाट भनिएको छ । नायिका वर्षा राउतले निर्वाह गरेको चरित्र ‘कमला’ फिल्म बन्नुको कारक हुन् । मंगलेको जीवनको हरेक उत्तारचढाव उनैसँग जोडिन्छ ।

एक दुर्गम गाउँ, जहाँ सञ्चारको सुविधा पुगेको छैन । जहाँ ‘कटुवाल’ले दमाहा बजाएर सूचना फैलाउँछन् । निर्देशकले यो गाउँ स्याङ्जामा स्थापित गरेका छन् ।

गाउँमा भर्खरै फिल्म पुगेको छ । टीभीमा फिल्म देखाएर कमलाका दाइको चरित्र निर्वाह गरेका कलाकार सुवर्ण थापाले राम्रै दाम छापेका हुन्छन् ।

जुड्डी साथी मेक्समसँग फिल्म हेर्न जाने क्रममा मङ्गलेले मालतीलाई देख्छ । फिल्ममा औधि रुचि राख्ने कमलालाई मंगलले आफ्नी मालती बनाउन कस्तो प्रयास र हर्कत गर्ला ?

फेरि कमलाभन्दा कमजोर आर्थिक अवस्था भएको परिवारको हो, मंगले । त्यहीमाथि फूलटाइम बेरोजगार ।

यसको अनभुव दर्शकले फिल्मको ‘कोल्ड ओपन’मा गर्न पाउँछन् । ‘कोल्ड ओपन’ अर्थात्, फिल्मको शीर्षक र निर्देशकको नामभन्दा अगाडि देखाइने दृश्य ।

यो फिल्मको ‘कोल्ड ओपन’ नै सामान्यभन्दा निकै लामो छ । यसैमा निर्देशकल प्रकु पाण्डेयले पात्रहरूलाई स्थापित गरेका छन् ।

शैक्षिक चेतना कमजोर भएको गाउँमा प्रजननबारेको जानकारी नहुँदा उत्पन्न पस्थितिमा यो फिल्म बनेको छ ।

मालतीलाई छोराको इच्छा हुँदा-हुँदै मंगलेले कि भ्यासेक्टोमी (बन्ध्याकरण) गर्छ ? श्रीमान् मंगलेले भ्याक्सेक्टोमी गरेपछि श्रीमती मालती कसरी गर्भवती भई ? फिल्मको मुख्य द्वन्द्व र सस्पेन्स यीनै हुन् ।

अब मालतीलाई नखाएको विष लाग्यो वा उनले विष खाएकै हुन् ? यो थाहा पाउन दर्शक फिल्मको अन्तिमसम्म कुर्नुको विकल्प छैन । ‘मालतीको गर्भले विजयको बेचैनी’माथि दर्शकलाई अन्तिमसम्म अड्याएर राख्नुपर्ने जिम्मेवारी छ ।

अत्यधिक माया गर्ने श्रीमती गर्भवती भई, त्यो पनि आफूले भ्यासेक्टोमी गरेपछि । यही घटनाको निचोड निकालेर फिल्म सकिन्छ ।

मांगले र मालतीको दाम्पत्य जीवन समधुर नै रहला ? मालतीको गर्भ मंगलेले स्वीकार गर्ला ? यसको जवाफ थाहा पाउन फिल्म हेर्नुपर्ने हुन्छ ।

कच्चा निर्देशन

फिल्म निर्माणलाई गाडी कुदाउनुसँग दाँज्ने हो भने निर्देशक चालक हुन् । गाडी ड्राइभरको एकल जिम्मेवारीमा हुन्छ । त्यसैरी नै फिल्म निर्माणको जिम्मा निर्देशककै हुन्छ । फिल्मका हरेक सिनको अन्तिम निर्णय निर्देशककै रहन्छ ।

अब सोच्नुहोस्– सक्षम चालक भएन भने गाडीको हातल के हुन्छ ?

छोटकरीमा भन्दा ‘मालती मंगले’ सक्षम चलाक नभएको फिल्म हो । अर्थात्, कच्चा निर्देशनमा बनेको फिल्म हो ।

यो फिल्ममा पाण्डेयको तारिफ गर्ने पाटो हुँदै नभएको होइन, छ । उनले नायक विजय बराललाई फिल्म ‘पूर्णबहादुरको सारङ्गी’को पूर्णबहादुरको ह्याङबाट भने उतारेका छन् । बाँकी भद्रगोल ।

फिल्मको कथा केही दशकअघि सञ्चार र शिक्षा जस्ता पूर्वाधारको पहुँच नपुगेको ग्रामीण गाउँको हो । त्यो जमना, जहाँ ब्ल्याक एन्ड ह्वाइट टीभीमा फिल्म देखाइएर पैसा कमाइन्छ । स्वास्थ्य चौकीको मुख देख्न सदरमुकाम जानुको विकल्प छैन ।

अर्थात्, कथा दशकौं पुरानो हो । तर, पर्दामा हिजो आज गाउँघरमा चल्ने पहिरनमा कलाकारहरूलाई देखाइएको छ । कथा पुरानो जमानको, पहिरन आधुनिक समयको । जसले कलाकारहरू फिल्मले देखाउन खोजेको समयका व्यक्तिहरू नै लाग्दैनन् । कतै नायकको ड्रेस मिलेको छैन, कतै नायिकाको । यसले पहिलो गाँसमै ढुङ्गा लगाउँछ । परिवेश पनि आधुनिक छ । यसमा निर्देशक मज्जैले चुके ।

‘कोल्ड ओपन’ १० मिनेटभन्दा लामो राख्नुलाई जोखिम मानिन्छ । निर्देशकले जोखिम मोले तर, पछारिए ।