स्ट्रेट अफ होर्मुजमा तनाव: अमेरिकी हेलिकोप्टर खसालिएपछि इरानको केशम टापुमा अमेरिकाको जवाफी हमला

---

तेहरान। सामरिक र आर्थिक दृष्टिकोणले विश्वकै सबैभन्दा संवेदनशील समुद्री व्यापारिक मार्ग मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुज नजिक इरानी सेनाले अमेरिकी सेनाको अत्याधुनिक अपाचे हेलिकोप्टर खसालेपछि दुई देशबीचको तनाव उत्कर्षमा पुगेको छ।

यस घटनाको तुरुन्तै बदला लिँदै अमेरिकी वायुसेनाले इरानको नियन्त्रणमा रहेको रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण केशम टापुमा भिषण हवाई आक्रमण गरेको छ। इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले जलडमरूमध्यमै अवस्थित केशम टापुमा शक्तिशाली विस्फोटका आवाजहरू सुनिएको पुष्टि गरेका छन्।

इरानी सैन्य अधिकारीहरूका अनुसार अमेरिकी आक्रमण राजधानी तेहरान वा अन्य मुख्य मुख्य सहरहरूमा नभई पूर्ण रूपमा केशम टापु र त्यहाँ रहेका इरानी तटीय सैन्य अखडाहरूमा केन्द्रित थियो।

आक्रमणबाट भएको मानवीय तथा भौतिक क्षतिको पूर्ण र विस्तृत विवरण भने अझै सार्वजनिक भइसकेको छैन। यस सैन्य टकरावसँगै इरानले सो क्षेत्रबाट हुने विश्वकै प्रमुख तेल ढुवानी मार्ग बन्द गरिदिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इन्धन आपूर्ति ठप्प हुने र क्षेत्रमा पुनः महायुद्ध भड्किने खतरा बढेको छ।

यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मंगलबार ह्वाइट हाउसबाट विशेष सम्बोधन गर्दै इरानले अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमा गस्ती गरिरहेको अमेरिकी सेनाको हेलिकोप्टरमाथि अक्षम्य प्रहार गरेको दाबी गरेका थिए। उनले इरानी कदमको जवाफ दिनु अमेरिकाको सैन्य र राजनीतिक दायित्व भएको भन्दै कडा प्रतिकारको चेतावनी दिएका थिए।

राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानी सेनाले अमेरिकी वायुसेनाको अत्याधुनिक अपाचे हेलिकोप्टरमध्ये एउटालाई निशाना बनाएर खसालेको स्पष्ट पारे। यद्यपि, हेलिकोप्टरमा सवार दुवै अमेरिकी सैनिक पाइलटहरू पूर्ण रूपमा सुरक्षित रहेको र उनीहरूलाई कुनै गम्भीर चोट नलागेको वासिङ्टनले जनाएको छ।

अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) का प्रवक्ता क्याप्टेन टिम हकिन्सका अनुसार सोमबार ओमानको तट नजिक दुर्घटनाग्रस्त पारिएको सो हेलिकोप्टरका दुई चालक दलका सदस्यहरूलाई मंगलबार बिहानै नाटकीय रूपमा उद्धार गरिएको थियो।

पानीमा करिब दुई घण्टासम्म जीवनमरणको छटपटीमा बिताएका दुवै पाइलटहरूलाई अमेरिकी सेनाको २४ फिट लामो अत्याधुनिक मानवविहीन ड्रोन डुङ्गाले सफलतापूर्वक फेला पारी सुरक्षित स्थानमा पुर्‍याएको हो। हाल सैन्य अस्पतालमा रहेका उनीहरूको स्वास्थ्य अवस्था पूर्ण रूपमा स्थिर रहेको बताइएको छ।

अमेरिकी सेनाको यस प्रतिशोधात्मक हवाई आक्रमणपछि आक्रोशित बनेको इरानले पनि अमेरिकालाई अझ कडा सैन्य जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ।

इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत अमेरिकी नेतृत्वलाई चेतावनी दिँदै यदि अमेरिकी सेना सुरक्षित रहन चाहन्छ भने तत्काल यस क्षेत्रबाट बाहिरिनुपर्ने उल्लेख गरेका छन्।

विदेशमन्त्री अराघचीले इरानी सीमा र क्षेत्र वरिपरि अनधिकृत रूपमा परिचालन गरिएका विदेशी सेनाहरू सधैँ इरानको निसानामा र जोखिममा रहने स्पष्ट पारे। तेहरानले जहिले पनि कूटनीति र संवादलाई पहिलो प्राथमिकतामा राख्ने भए तापनि आवश्यक परेको खण्डमा शत्रुले बुझ्ने अन्य सैन्य भाषामा समेत कडा जवाफ दिन इरानी रक्षा बल पूर्ण रूपमा सक्षम रहेको उनको भनाइ छ।

इरानी रेभोलुसनरी गार्ड्स (आईआरजीसी) ले केशम टापुमा भएको अमेरिकी आक्रमणको बदला लिन आफ्ना क्षेप्यास्त्र एकाइहरूलाई उच्च सतर्कता (हाई अलर्ट) मा राखेको बुझिएको छ।

हेलिकोप्टर खसालिएको यो घटना र त्यसपछि अमेरिकाले इरानी भूमिमा गरेको प्रत्याक्रमणले पश्चिम एसियामा विगत दुई महिनादेखि कायम रहेको नाजुक युद्धविरामलाई पूर्ण रूपमा भङ्ग गरिदिएको छ।

हालका दिनहरूमा होर्मुज जलक्षेत्र वरिपरि अमेरिका र इरानबीच भएका शृङ्खलाबद्ध नौसैनिक झडपहरू तथा लेबनानमा हिजबुल्लाहलाई लक्षित गरी इजरायलले चालेका आक्रामक सैन्य कदमहरूका कारण गत ८ अप्रिलमा अन्तर्राष्ट्रिय मध्यस्थतामा कायम गरिएको युद्धविराम संकटमा परेको थियो।

वास्तवमा, संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले संयुक्त रूपमा गत फेब्रुअरी २८ देखि इरानको परमाणु कार्यक्रम र उसका क्षेत्रीय प्रक्सीहरूविरुद्ध व्यापक सैन्य कारबाही सुरु गरेका थिए।

त्यसयता सिंगो पश्चिम एसिया अशान्त मात्र बनेको छैन, बरु लाल सागर र होर्मुज क्षेत्रमा व्यापारिक जहाजहरूमाथि भइरहेका आक्रमणले विश्व अर्थतन्त्र, सेयर बजार र अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति प्रणालीलाई समेत नराम्ररी प्रभावित पारेको छ। दुवै पक्षबीच दीर्घकालीन शान्तिका लागि कुनै स्थायी सम्झौता हुन नसक्दा र आणविक कूटनीति असफल हुँदा यो क्षेत्र पुनः कूटनीतिक समाधानभन्दा टाढा गई व्यापक र विनाशकारी क्षेत्रीय युद्धको भुमरीमा फस्ने आशंकाले विश्व समुदाय चिन्तित बनेको छ।