मिसाइल खस्दा पनि काम गर्न बाध्य छन् खाडीका विदेशी कामदार

---

काठमाडौं- लामो समयदेखि रोजगारीको प्रमुख गन्तव्य मानिँदै आएका खाडी मुलुकहरू अहिले युद्धको रापले तात्न थालेका छन् । दशकौँदेखि सुरक्षित मानिएको संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), साउदी अरब र कुवेत जस्ता देशहरू अहिले इरानी मिसाइल र ड्रोनको निशानामा पर्न थालेका छन् ।

यो युद्धको सबैभन्दा ठूलो मूल्य त्यहाँका नागरिकसहित आफ्नो घरदेश छोडेर पसिना बगाउन गएका गरिब आप्रवासी श्रमिकहरूले चुकाउनु परिरहेको छ । हालैका घटनाक्रमले खाडीमा काम गर्ने श्रमिकहरूको सुरक्षामा ठूलो प्रश्नचिह्न खडा गरिदिएको छ ।

दुई दशकदेखि यूएईमा सवारी चालकको रूपमा कार्यरत पाकिस्तानका मुरीब जमान आफ्नो परिवारबाट टाढा बसेर महिनाको ३०० डलर घर पठाउँथे । आफ्नै गाउँमा तालिबानको डर भए पनि उनलाई अबुधाबी सहर सधैँ सुरक्षित लाग्थ्यो ।

तर विडम्बना, इरानी मिसाइल आकाशमै नष्ट गरिँदा खसेको टुक्राले लागेर उनको ज्यान गयो । पाकिस्तानमा रहेका उनका आफन्तहरू यो खबरले स्तब्ध छन् ।

खाडी मुलुकको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड भनेकै जमानजस्ता दशौँ लाख विदेशी कामदार हुन् । तेल र ग्यासले धनी यी देशहरू पूर्ण रूपमा विदेशी श्रमिकमा निर्भर छन् ।

अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण सुरु गरेपछि इरानले पनि प्रतिशोधमा खाडीका विभिन्न देशमा सयौँ मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरिरहेको छ । पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार यूएई, साउदी अरब, कुवेत, कतार, ओमान र बहराइनमा भएका आक्रमणमा परी ज्यान गुमाउने सर्वसाधारणमध्ये अधिकांश विदेशी कामदार छन् ।

इरानले केवल अमेरिकी सैन्य अखडा र अमेरिकी निशानालाई लक्षित गरी मात्र हमला गर्दै आएको दाबी गर्छ । यद्यपि इरानी हमलाको केन्द्रमा सर्वसाधारण बस्ने ठाउँ, होटल र अन्य नागरिक पूर्वाधार पनि परेका छन् ।

खाडी मुलुकहरूसँग आधुनिक प्रतिरक्षा प्रणाली त छ, तर मिसाइल आकाशमै पड्किँदा त्यसबाट निस्किने तातो र धारिलो टुक्राहरू भुइँमा खस्छन् । यिनै टुक्राहरूले सडकमा हिँडिरहेका वा घरमा बसिरहेका मानिसको ज्यान जान्छ ।

कुवेतमा एक जना ११ वर्षीया इरानी बालिका र साउदी अरबमा बंगलादेशका सफाइ मजदुर मोसरफ हुसेनले पनि यसैको चपेटामा परी ज्यान गुमाए । युद्धको त्रास फैलिएपछि अमेरिका र युरोपका धनी पर्यटक तथा कामदारहरू धमाधम सुरक्षित देशतिर लागिरहेका छन् ।

तर एसिया र अफ्रिकाका गरिब देशबाट आएका श्रमिकहरूका लागि भने भाग्ने कुनै ठाउँ छैन । साउदी अरबमा एक तिहाइ जनसंख्या विदेशी छ भने यूएई र कतारमा त झण्डै ९० प्रतिशत जनसंख्या आप्रवासीहरूकै छ ।

खाडीको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिने दक्षिण एसियाली श्रमिकहरू यो द्वन्द्वको अग्रपङ्क्तिमा परिरहेको देखाएका छन्।

खाडी क्षेत्रमा हाल ३ करोड ५० लाखभन्दा बढी आप्रवासी कामदारहरू कार्यरत छन् । तीमध्ये अधिकांश नेपाल, भारत, पाकिस्तान र बंगलादेश जस्ता दक्षिण एसियाली मुलुकका नागरिक हुन् ।

यतिका धेरै संख्यामा रहेका विदेशीहरू नै युद्धको पहिलो सिकार भइरहेका छन् । न्यून तलबमा काम गर्ने यी मजदुरहरू सस्तो र साँघुरो ठाउँमा बस्छन् । ती ठाउँमा आपत परेका बेला भाग्ने बाटो समेत हुँदैन ।

उनीहरू प्रायः सडक सफा गर्ने, सामान डेलिभरी गर्ने वा सुरक्षा गार्डको काम गर्छन् । धनी मानिसहरू सुरक्षित सेल्टरमा लुक्न पाउँदा यी मजदुरहरू भने ज्यान हत्केलामा राखेर सडकमा काम गरिरहनुपर्छ ।

न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार ठूलो विस्फोटका आवाज सुनिएको वा मिसाइल खसेका बेला दुबईमा काम गर्ने श्रमिकहरूलाई आफूहरु कहाँ लुक्न जाने भन्ने समेत थाहा हुँदैन । सुरक्षाको कुनै निश्चित ठाउँ नहुँदा उनीहरू खुला ठाउँमा भाग्छन्, जुन झन् खतरनाक हुन सक्छ ।

तैपनि धेरैजसो श्रमिकहरू आफ्नो काम छोड्न सक्दैनन् । इथियोपियाकी एक मसाज थेरापिस्टका अनुसार युद्धको बेला समेत उनका ग्राहकहरूले सेवा मागिरहेका हुन्छन् । मोबाइलमा आक्रमणको चेतावनी आइरहँदा पनि उनी आफ्नो काम जारी राख्छिन् ।

अझै पनि धेरै श्रमिकहरूलाई स्थानीय अधिकारीहरूले छिट्टै सुरक्षाको बन्दोबस्त गर्नेछन् । युद्धको यो भयावह अवस्थामा पनि किनमेल केन्द्रहरुमा मानिसहरूको भीड कम भएको छैन ।

मानिसहरू मोबाइलमा आउने चेतावनी हेर्छन् र फेरि आफ्नै कुराकानी र काममा व्यस्त हुन्छन् । तर भित्रभित्रै डर भने सबैलाई छ ।

फिलिपिन्सकी एक महिलाले आफ्ना छोराछोरीलाई झ्यालबाट टाढा बस्न र आपत परेका बेला पासपोर्ट बोकेर भाग्न तयार रहन सिकाउन थालेकी छिन् । धेरै आप्रवासीहरू आफ्नो देश फर्किन चाहन्छन्, तर ऋणको बोझ र परिवारको जिम्मेवारीले उनीहरूलाई त्यहीँ बस्न बाध्य पारेको छ ।

उनीहरूले पठाउने पैसाले नै घरमा रहेका वृद्ध आमाबुबा र छोराछोरीको पेट भरिन्छ । यो युद्धले केवल दुई देशबीचको राजनीतिक तनाव मात्र देखाएको छैन, बरु यसले विश्वभरका गरिब श्रमिकहरूको विवशतालाई पनि उदाङ्गो पारेको छ ।

मुरीब जमान जस्ता हजारौँ श्रमिकहरूको सपना खाडीको बालुवामा विलिन भइरहेको छ । पाकिस्तानको एक गाउँमा जमानको अन्तिम संस्कार गर्दा उपस्थित सयौँ मानिसहरूको आँखा रसाएका थिए ।

उनको मृत्युले एउटा परिवारको कमाउने मुख्य व्यक्ति मात्र गुमेको छैन, बरु उनीमाथि आश्रित कैयौँ बालबालिकाको भविष्य पनि अन्यौलमा परेको छ । यदि यो युद्ध चाँडै साम्य भएन भने खाडीमा पसिना बगाउने लाखौँ श्रमिक र उनीहरूका आश्रित परिवारहरू बाँच्न निकै कठिन हुने निश्चित छ ।